Eenzaamheid

Tags

, ,

Nu het licht weer lengt, verlang ik terug naar een donkere dag. Die avond voor kerst waarop de halve Vinex in de nachtdienst zat. Stille Nacht, Black Gospel en hippe filmpjes vertelden over de geboorte van Jezus. Maar toen het gevoel piekte, brak ik het spel. ‘Wie voelt zich wel eens eenzaam?’ Lekkere binnenkomer vlak voor het familiediner… En toch heeft 1 op de 3 er last van. En 1 op de 10 mensen in Nederland heeft het in chronische vorm. Na een scheiding of verlies van een partner komt het vaker voor. Wie zijn werk kwijtraakt, kan makkelijk in een isolement verzeilen. En leeftijd maakt weinig uit. Een 18-jarige kan zich net zo eenzaam voelen als de 75-jarige buurvrouw.
Wat is eenzaamheid eigenlijk? Er zijn mensen die in hun eentje naar Santiago de Compostella fietsen en zich kiplekker voelen. Eenzaamheid is subjectief, je voelt je niet verbonden, je mist een hechte, emotionele band met anderen. Dus ook in een relatie kan eenzaamheid de kop opsteken.
Maar nu de ernst van dit verhaal. Eenzaamheid is een nationale ziekte waar je aan kunt overlijden. Wat mooi dat er in de afgelopen tijd initiatieven ontplooid zijn om eenzaamheid terug te dringen. Een meelevende kerk, fijne collega’s of een praatje over de schutting hebben een heilzame werking. En de uitnodiging om zelf in beweging te komen. Zorg dat je er (weer) bij komt…
Toch heeft eenzaamheid een laag die je niet wegmasseert. Toen ik vroeg aan mijn wijkgenoten ‘Wie is nog nooit eenzaam geweest?’, ging geen vinger in de lucht. Dat kan aan de vraag liggen, maar ik denk dat iedereen zich buiten het paradijs wel eens onverbonden, onbegrepen en eenzaam voelt. In de film The Fault in ours Stars worstelen twee zieke jongeren met het idee dat ze gaan sterven. Het ergste voor hen is de gedachte dat alles voor niets geweest is, dat je wegzakt in de vergetelheid. Je hoeft niet in een midlife crisis te zitten om je daar iets bij voor te stellen. We zoeken, we tasten, we verlangen ernaar opgenomen te zijn in een groter geheel. C.S. Lewis typeerde dit als de Godshaped hole in ons hart. Geen wandelclub, carrière of groter huis kan dat gat dichten. Dat kan God alleen, als Hij zich met ons leven verbindt en met ons is. Immanuël.
Wie eenzaamheid te lijf gaat, hoeft geen medicijn te schuwen. Veel stappen worden gezet in de goede richting. Ons land is wel klaar met individualisering. Maar wie denkt dat eenzaamheid op een oor na gevild is, heeft de diepte niet gepeild. Van het gat in zijn eigen hart.

Advertenties

Bingo in de kerk

Tags

, , , ,

Afgelopen week was de primeur: bingo in onze kerk. De molen met witte balletjes stond niet in het liturgisch centrum maar in het restaurant. Veiligheidshalve vermeld ik ook dat de samenkomst niet door de kerkenraad belegd was. Dit kwam bottom up, uit behoefte om een gezellige avond voor de buurt en bewoners van ons huis te organiseren. Dat Vathorst na 500 jaar Reformatie het kansspel gedoogt, zal menigeen met afschuw vervullen. Wie even zoekt in gereformeerde kring, wordt ter rechter zijde gewaarschuwd voor elke vorm van loterij. ‘Maar vervloekt is het spel, dat onheilig speelt met Gods voorzienige besturing.’ (ds. G.H.Kersten)
Nu heb ik niets met loterijen. Als in Vathorst de kanjer op mijn postcode valt, zal ik als have not door het leven gaan. Toch overweeg ik om onze bingoavond aan te melden als protestantse pioniersplek. Wat pleit daarvoor? Allereerst gaat het hier niet om BMW’s maar om vriendenprijzen waarmee lokale ondernemers zich aan Hart van Vathorst verbinden. Vervolgens is bingo een van de meest inclusieve spellen ter wereld. Hoogbegaafdheid of slimme strategie leveren niets op, je hoeft alleen maar cijfers weg te strepen. Dat laatste element is een hoopgevend détail: wie cijfers herkent, kan meespelen. Dat geldt dus ook voor de Syrische vluchteling die de taal niet beheerst. En last but not least: onze bingo brengt een groep wijkgenoten over de vloer die je met liturgisch bloemschikken of opvoedconsulten nooit bereikt.

Kun je als kerk nog meer met een bingo? Op de avond zelf gebeurde iets onverwachts. Jessica, een van onze bewoners, moest een liedje zingen. Die milde straf stond op het inleveren van een foute bingo. Natuurlijk viel de keus op haar favoriet: ‘k Stel mijn vertrouwen op de Heer mijn God’. Op dat moment kwam de dominee voorbij en dus nodigde Jessica mij uit voor een duet. Zo zongen wij samen over God voor honderd bingospelers. Maar dat is een kwestie van geluk hebben.

Blessed are the Bullies

Tags

, ,

Diep doorleefde dankbaarheid. Met die gevoelens kijk ik terug op mijn opvoeding, de fase waarin ik als lijdend voorwerp werd klaargestoomd voor de boze buitenwereld. Naast rust, reinheid en regelmaat maakten mijn ouders ruim baan voor wellevendheid (spreek met twee woorden, geef een hand), maatschappelijk engagement en gepaste zelfstandigheid. Zo fietste ik op mijn 12e jaar al rond het IJsselmeer met slechts een kaart en enkele logeeradressen op zak. Ook aan schone kunsten heeft het ons niet ontbroken. In plaats van de Efteling bezochten wij musea, historische binnensteden en archeologische vindplaatsen. Nauwelijks aan de baarmoeder ontsnapt, zongen wij psalmen rond het orgel. Mijn eigen muzikale carrière startte met AMV: Algemene Muzikale Vorming. Een uurtje zinloos klappen en tellen, met de keuze van een eigen instrument als het lonkend perspectief. Via blokfluit promoveerde ik naar trompet, om te finishen in het Kamper Symfonieorkest. Diep dankbaar dus voor vruchten waar ik als opvoeder in het heden alleen maar van kan dromen.
Maar valt er dan niets te klagen? Gelukkig wel. Afgelopen najaar verscheen het nieuwe album Songs Of Experience van U2. Ik werd getriggerd door een tekst die op de zaligsprekingen lijkt. Die kwam van rapper Kendrick Lamar. In tegenstelling tot mijn opvoeding ging Kendrick niet naar AMV. Daarvoor was het in die voorstad van Los Angeles te gevaarlijk. Hij moest leven met geweld, misdaad, racisme, verslaving en werkloosheid. Dat hoor je terug in zijn rauwe teksten, waarin mooie woorden en zalvende teksten ontbreken. Ik werd getriggerd door zijn versie van de Bergrede. Daar keert hij de zaligsprekingen om in hun tegendeel. Maar die komen dan wel weer als een boemerang terug bij de pester en de leugenaar. Blessed are the bullies, for one day they will have to stand up to themselves. Blessed are the liars, for the truth can be awkward. Een profetie op straat. Die je niet leert op AMV. Of een Kamper Symfonieorkest.

Smoothie

Tags

,

Op ons aanrecht staat een kloeke blender. Die staat daar niet zonder reden. Bij het krieken van de dag verdwijnen stukken banaan, kiwi, linksdraaiende yoghurt, rauwe spinazie en overig tuinafval in de gulzig malende messen. Brood is dood, lang leve de smoothie. Dit groene drinkontbijt kan zonder gebit genuttigd worden en doet denken aan ons nationaal mestoverschot.
Als ik in alle vroegte terugverlang naar de frituurpan, wijzen disgenoten onvermoeid op gezondheidswinst die mij slobberend ten deel valt. Gewicht, bloeddruk en een stralende huid, alles wordt nieuw. Vroeger sloegen gluten ruwe bressen in mijn darmwand, zoals Ossies de Berlijnse muur te lijf gingen. Maar met de smoothie gaat het beter. En zo druppelen adviezen van de Groene Meisjes en de zachtheid van avocado’s ons leven binnen. Nog even en we gaan niet meer zonder chiazaad de deur uit.
Deze huiselijke hype kan wel een vleugje scepsis gebruiken. Mijn steunpilaar in dit gevecht is Martijn Katan, hoogleraar voedingsleer. Hij schreef Voedingsmythes. Over valse hoop en nodeloze vrees en dat heb ik voorzichtig naast de blender gelegd. Dreiging van E-nummers, beloftes rond kokosolie, gevaar van melkvet, voordelen van spelt en rauwe groenten worden vrolijk onderzocht. Wie wil weten of asperges de potentie verhogen, moet dit boek lezen. Maar wie gelooft dat bleekselderij negatieve calorieën levert, wordt door dit boek uit de droom geholpen. Er is geen eten waarvan je afvalt: ‘je valt alleen af als je komkommer eet in plaats van Magnums’
De hamvraag blijft natuurlijk waarom zoveel weldenkende mensen achter onbewezen voedingsclaims aanrennen. Natuurlijk zijn er goede redenen om niet te veel en te vet te eten. Maar in de voedingshypes proef je ook verlangen naar heil in seculiere context. Lichaam en gezondheid als laatste tempel tussen gevallen heilige huizen. Voeding met de belofte van eeuwig welzijn, als nieuwe verlossing. Daar krijg je nooit genoeg van.

No Worries

Tags

,

The times they are a changin’. Over dit vergezicht van Dylan kan geen misverstand bestaan. De tijden veranderen sneller dan ooit. Traditionele machtsblokken verkruimelen in een week en op een zwarte dag stokt de beurs. Wie in deze mondiale ontwikkeling aan het kortste eind trekt, kan morgen zijn hand ophouden.

Nu is het opvallend dat elke generatie op grote veranderingen wijst. Zorgen over de ‘jeugd van tegenwoordig’ getuigen van de nieuwe weg die een jongere lichting gaat. En als wij denken dat het mobiele tijdperk explodeert: de eerste stoomtrein luidde volgens toeschouwers het eind der tijden in. Nieuwe ontwikkelingen ervaar je nu eenmaal sterker met je eigen ogen en oren in de tijd waarin je leeft. Verandering is per definitie nog nooit zo heftig geweest als die in het heden.

Toch hebben wij in 2017 wel enig recht van spreken. Informatietechnologie is zo ver dat je met hulp van Facebook verkiezingen kunt winnen. Nieuws verspreidt zich zo snel dat een check op nepnieuws en hoaxen nodig is.

Ook hardwerkend Nederland is zijn vastigheid kwijt. Een leven lang bij de post of het spoor zit er niet meer in, contracten lopen mee tot de voordeur. En waar het aantal vaste arbeidsplaatsen daalt, stijgt de zeespiegel. Dit lijstje dreigende mutaties is makkelijk aan te vullen met het einde van Europa, de grillen van Donald Trump en heimwee naar de tijd dat de top der duinen nog blank en Piet gewoon zwart was.

Wat nu? Hoe voorkom je dat je gefrustreerd bij de tegenpartij eindigt? De een kiest ervoor om mindful een rozijn te consumeren. Een ander gaat in haar kracht staan. En wie van dit jargon onvermijdelijk uitslag krijgt, valt voortijdig in zijn pensioengat.

Maar als we die veranderingen nu eens omdenken. Dat niet de verandering ons framet. Maar wij de verandering. Bijbels gesproken: dat we onszelf weer als vreemdeling gaan zien. Die vreemdeling krijgt de nodige verandering voor zijn kiezen. Want als je onderweg bent naar Gods bestemming, verandert het landschap voortdurend. Maar je kijkt vooruit en je idealiseert geen oude koeien. Morgen een welvaarsdaling: geen probleem. Zo lang je maar brood en onderdak deelt onderweg. Als een deel van de route onbegaanbaar lijkt, probeer je of een omweg wel naar het doel leidt. En ondertussen waarschuw je elkaar voor kuilen en zwiepende takken.

In spannende veranderingen kunnen we drie dingen blijven doen: bidden, het goede zoeken en hopen op God (Bonhoeffer). En de zorg voor morgen kunnen we beter aan Hem overlaten.

Marktplaats

Tags

, ,

Afgelopen najaar ging de kogel door de kerk. Ons hippe tweede autootje moest eruit. De gêne waarmee ik deze zin schrijf, vormde de directe aanleiding tot de verkoop. Milieu- en gezondheidswinst, stilstand als achteruitgang en de doortikkende afschrijving trokken ons verder over de streep.
Met een aantal strakke foto’s stond onze koe te kijk op Marktplaats. Handelaren boden weinig en beloofden contante betaling aan de deur. Particulieren wierpen semi-deskundige blikken onder de motorkap en keken vervolgens de kat uit de boom. Niet erg, we hadden de tijd.
Toen melden Kevin en Bianca zich. Dit jonge stel viel als een blok voor de sportvelgen en dubbele uitlaat van onze witte Kia. De proefrit was geweldig en voor de prijs hoefden zij het niet te laten. Zo werden zij trotse bezitters van hun nieuwe auto.
Bij de overdracht op het postkantoor ging het even mis door een ontbrekend document. In de wachttijd suggereerde ik om even koffie te drinken op mijn werkplek. Altijd handig, een kerk in het centrum van de Vinex. Tijdens de rondleiding raakten we in gesprek. Kevin en Bianca waren nog nooit in een kerk geweest. Van huis uit speelde geloof geen rol. Maar Kevin had eens een Bijbel gekregen, hoe wist hij niet meer precies. Die lag op zijn nachtkastje en elke avond las hij die bijzondere verhalen uit het Oude Testament en het leven van Jezus. Dat het in de kerk over die verhalen gaat, kwam voor hem als verrassing. Mijn oren klapperden.
‘Buiten de kerk geen heil’ zei Cyprianus. En hij heeft een punt: het lichaam van Christus is de plek waar je de Heer ontvangt en leert kennen. Maar hier ontmoette ik jonge mensen die zonder kerk en christenen toch door God gezien en bereikt waren. Deus semper maior. God is altijd groter. Daar werd ik even stil getuige van. Via Marktplaats.

Stappenteller

Tags

, , ,

Een vitale geest in een gezond lichaam. Wie wil dat nu niet? Of je nu op de Veluwe, een aardbevingsregio of de Vinex woont, we heffen er zelfs de glazen op. Santé!
In Vathorst is verlangen naar een killer body in alle velden en wegen te bekennen. Jonge moeders en heren van een zekere leeftijd hijsen zich collectief in te krappe broekjes. Na gedane arbeid rennen de ICT’ers en accountmanagers hun rondje door de wijk. Dieetprogramma’s, bewegingscoaches, werkgevers en verzekeraars, iedereen wil Nederland gezonder maken.

Voor deze bewegingshype heb ik een zwak. Mijn kinderen wijzen met liefde op alles wat vliedt en bezwijkt in mijn voortschrijdend verval. En dan volgt hun vriendelijke vraag wat ik daaraan ga doen. Of het nu om bi- of triceps gaat, aan conditie moet gewerkt worden.
Gelukkig lag redding binnen bereik. Een gratis stappenteller op mijn smartphone. Het wonder dat een interactief healthcenter mijn bewegingen in de gaten houdt, de hartslag meet en vraagt naar inname van calorieën. Met de app kun je doelen afspreken en daar word je vervolgens aan herinnerd. Beloof je 6000 stappen per dag te zetten, dan neemt de app geen genoegen met de helft. Zo kun je fluitend op weg naar de AOW.
De eerste kennismaking was verbluffend. Dag twee werd tot mijn meest actieve dag ooit uitgeroepen. Een stadswandeling had 9462 stappen opgeleverd. En het invoelend vermogen van de app bracht mij tot tranen. Bij thuiskomst zegt mijn vrouw ‘hallo’, de hond blaft tweemaal, maar mijn telefoon vraagt door. Hoe ik mij voel en wat mijn stresslevel op dat moment is. En als je even flink doorstapt, vliegen de complimenten om de oren.

Op dag vier ging het mis. Een schrijfdag thuis achter de PC. ’s Middag kreeg ik de eerste vermaning: ‘wees actiever’. In drie stappen werd de censuur aangescherpt. Maar in de avond bleef het akelig stil. Diepe teleurstelling straalde van het schermpje, de beloningsbadge bleef uit. ’s Nachts lag ik rondjes om de kerk te plannen om niet als bankhanger weggezet te worden.
Bij zonsopgang maakte ik de balans op. Zo moet Egypte dus voelen. Het lijkt eerst heel wat, die vleespotten. Maar opeens sta je in de rij slaafs je steentje bij te dragen aan een nieuwe tempel. Een opzichter hijgt met een zweep in je nek. Beloningen blijven uit als je de limiet niet haalt. De stappenteller als priester van het fitness-altaar, als een Farao die alles van je weet.

Tijd voor een exodus.

Geheel Vrijwillig

Tags

Wie denkt dat de 3e wereldoorlog begint met waterschaarste, olietekort of een offensief uit Mekka, heeft het mis. De moeder aller veldslagen wordt de strijd om de vrijwilliger. Wat schaars is, wordt zwaar bevochten. In onze participatiemaatschappij is de vrijwilliger als Haarlemmer olie in alles wat vastloopt. Noem de zorg of een bibliotheek, de vrijwilliger maakt een einde aan de stilstand  door subsidiestops. Fietsen met wijkgenoten, boodschappen voor ouderen en douchen met de buren: de vrijwilliger gaat er maar aan staan. Want: vraag niet wat de overheid voor jou doet, maar waar jij zelf de handen kunt laten wapperen. Dit grote omdenken vraagt om evenzoveel vrijwilligers. Waar vind je die?
Op dit punt komen de kerken nadrukkelijk in beeld. Dat is nieuw. Laatst mocht ik zelfs een presentatie geven voor het Sociaal Wijkteam en de gemeente Amersfoort. Dat ik daarbij kerk en geloof ter sprake bracht, leidde niet tot spontane steniging. Cijfers van het CBS vormden mijn openingsbod. Wat blijkt? Uit regelmatige kerkgangers worden twee keer zoveel vrijwilligers gerekruteerd als uit de groep die zondagmorgen uitslaapt. Wie dus iemand zoekt voor verven van hekjes op de kinderboerderij kan niet om de kerk heen. Op deze openingszin werd zelfs enthousiast gereageerd, een enkeling barstte in tranen uit. De kerk als comeback kid, terug van weggeweest.
Maar naast wierook is het niet alles goud wat er blinkt. Op onze Vinex lopen kerkvrijwilligers warm voor kortlopende projecten. Een tuintje van een bijstandsmoeder opknappen valt net binnen de prijzen. Broodnodig bestuurswerk, onderwijs aan jongeren of gasten die vaker langskomen, dat wordt ingewikkeld. Hier kunnen we als kerk wel een portie duurzaamheid gebruiken. De 5 gouden B’s van goed vrijwilligerswerk, het binnenhalen, begeleiden, belonen, behouden en beëindigen helpen in de goede richting. Op het punt van behouden en belonen (complimenten!) valt in de kerk een wereld te winnen. Daar ga ik mij de komende tijd maar eens op storten. Geheel vrijwillig uiteraard.

Verveling

Tags

,

Werken in de creatieve sector. Wie wil dat nu niet? Als je moet kiezen tussen debiteuren aanmanen of lekker knutselen, dat is de keuze eenvoudig. Creatieve werkers zorgen voor prachtige logo’s en sfeervolle interieurs. Daar word je toch blij van? Zo vormt deze sector als grensverleggend gilde een thuis voor dansers, architecten, muzikanten en reclamemakers. Verzin er tien beroepen bij en ik reken het goed.
Met gepaste schroom reken ik mijn werk tot deze tak van sport. Natuurlijk zitten er kanten aan die voorspelbaar zijn als de zwaartekracht. Maar verwoorden en verbeelden, inspireren en leven van de hoop, dat zijn competenties die een predikant verbinden met de componist en de webdesigner.
Wat is het geheim van deze creatievelingen? Het leuke is dat dit raadsel wat mij betreft ongrijpbaar blijft. Want wat maakt mensen creatief? Zijn het de genen, uitgedaagd door een grensverleggende opvoeding? Of is het de gekooide ziel, koortsachtig op zoek vrijheid in lucht en leegte, met schone kunsten als aardige bijvangst? Ik heb geen idee. Ik weet wel dat creativiteit slecht te plannen valt. Als de zondag in mijn nek begint te hijgen, moet ik een verbindend preekthema bedenken dat Schriftuurlijk overtuigt en eigentijds inspireert. Dat lukt niet altijd op de gezette tijd en op duistere momenten loop ik tegen een writersblock aan. Maar als het niet hoeft, onder de douche of voor het krieken van de dageraad, krijg ik spontaan die ingeving. Het is niet alles goud wat er blinkt bij de creatieve buren.
Een coach moedigde mij eens aan om momenten van verveling op te zoeken. Dat was even slikken. Als hij iets over time-management had geroepen, had ik hem direct geloofd. Maar nu kreeg ik er verveling voor in de plaats. Als je daar op googlet, krijg je vooral tips om het tegen te gaan om nog iets van je leven te maken. En wie is niet bang voor de eigenaar van het oorkussen?
Om mijn goede wil te tonen, ben ik het experiment aangegaan. Best lang: een half uur buiten op een bankje zitten, zonder agenda. En maar kijken naar wat er gebeurt, welke passanten mijn weg kruisen en uit welke hoek de wind waait.
Maar het werkt wel. Even zalig nietsdoen. Ruimte om je geest te trainen, je zintuigen op te frissen en nieuwe ideeën te ontdekken. Zo kan de Geest zijn werk doen.

Nieuwe Werken

Tags

, ,

Wie geen vreemdeling is in Jeruzalem, heeft er van gehoord: het Nieuwe Werken. Geen vastgeroeste plekken meer voor ambtenaren tussen stoffige kantoorplanten, maar elke dag een flexibele stoelendans. Werken kun je overal. Of je nu in de trein zit. Of de belevingstuin binnenloopt. Als hippe accountmanagers of startende uitvaartconsulent klap je overal je laptop open. Achter dit Nieuwe Werken gaat een heldere filosofie schuil. Verandering van omgeving brengt je hersenen in beweging. Bovendien scheelt het vierkante meters als je vaste bureaus naar de schroot kunt brengen.

Wil je het Nieuwe Werken perfectioneren, dan kan dit natuurlijk ook vanuit huis. Als de zon opkomt en de morgen wakker roept, hoef je niet meer achter het stuur te kruipen. Geen fileleed, geen CO2 uitstoot en de tijd aan jezelf. De efficiencywinst is navenant: de omgebouwde slaapkamer is zo saai dat er niets anders overblijft dan focus op targets. Als dat verveelt, voer je en passant wat lichte zorgtaken uit en met het grootste gemak sta je tijdig bij het schoolhek. Iedereen blij.

In de definitie van het Nieuwe Werken ben ik een echte thuiswerker. Ik weet niet beter. Nog voor de verandergoeroes huis en haard ontdekten, trok ik van pastorie tot pastorie steeds voort. Vanuit volstrekte afzondering van de thuisbasis schreef ik mijn preken en trok ik de wereld in om het verloren schaap te zoeken. Af en toe kwam ik daarbij overdag levende soortgenoten tegen. Maar in de Vinex waar wij nu wonen, grenst thuiswerken aan een bijna-doodervaring. Alle wijkgenoten trekken ’s morgens weg naar de grazige kantoortuin en alleen ik blijf over om u dit aan te zeggen.
Natuurlijk zitten er voordelen aan. Overdag heb ik de wijk voor mijzelf en komen er geen fietsers van rechts. Maar als ik in die context mediteer over verbondenheid, dan vraagt dat om een sterk geloof.

Maar niet getreurd. Sinds een maand heb ik een werkplek in de Ontmoetingskerk in het hart van de wijk. Dit is niet zomaar een kerk.  Als ik uit mijn raam kijk, zie ik vroege shoppers en foute inparkeerders. Door een restaurant, waar de buurt koffie drinkt en ouders hun kinderen afleveren bij het kinderdagverblijf, loop ik naar mijn werkplek. Op die route krijg ik een high-five van Daniël, onze jongste medewerker in de horeca. Leuk om in dit Nieuwe Werken iets van Gods wijsheid te ontdekken. Het is niet goed dat de mens alleen werkt.